Edgar Allan Poe -
0
Yorum
1884

kez okundu..

Edgar Allan Poe -

‘Amerika iki edebiyatçı çıkarmıştır’ derler; William Faulkner ve Edgar Allan Poe. Ayrı sularda yüzen Faulkner’i başka zamana bırakıp bu gün biraz Edgar Allan’i hatırlayalım.

 19 yy. ın ilk yarısında yaşamış olan Edgar Allan Poe (1809-1849) en yaygın olarak Annabel Lee adlı, üstüne bir tanesi daha yazılamamış aşk şiiri ile tanınır. Google’a girip ‘annabel’ yazılınca hemen ilk sırada ‘annabel lee’, ikinci sırada da ‘annabel lee’ şiiri çıkar. (Bu metinin devamına bile bakmadan hemen, acilen okumanızı öneririm.) Edebiyat dünyasında ise daha çok Raven: Kuzgun şiiri ile tanınır. Zira Google’a ‘Edgar Allen Poe’ yazınca da üçüncü sırada ‘Kuzgun’a rastlayacaksınız.

Bendenizin ise Poe ile tanışması Berenice sayesinde olmuştur. Şimdi hatırlayamadığım bir vesile ile Berenice’i okuduktan sonra EAP külliyatına dalmayı kafamın bir yerlerine yerleştirmiştim. Annabel Lee ‘yi daha önce okumuştum ama şiire çok düşkün olmadığımdan beni çarpmamış demek ki. Kuzgun’dan pay çıkarabilmem ise çok sonralara denk gelir.

2 yıl kadar önce, büyük bir kitapçıda batı edebiyatı raflarını dolaşırken şöyle köylü kılıklı, boynunda mendili ile asık suratlı bir adamın kocaman, kallavi bir kitabın sırtından beni izlediğini fark ettim. Dik dik, gözünü kırpmadan bakıp duruyordu. Ben de dümdüz üstüne gidip çekip aldım durduğu yerden. O da ne? Bu kara kaplı koca kitabın (büyük boy, 968 sayfa) kapağında biraz karışık, kan kırmızısı bir boya ile Edgar Allan Poe yazıyor. Açtım, baktım, alt başlık; Bütün hikayeleri! Tam benlik. Epeyce de bir fiyatı var. Ayırdığım diğer kitaplara ekleyince aşıyor sınırlarımı. Eşim almam için ısrar etti ama içim kala kala, rafın etrafında dolana dolana bir sonraki sefere erteledim. Gönülden arzu etmişim demek ki, bir hafta sonrasında, Amerika’ya eğitim için giden bir arkadaşım evini dağıtırken bu kitabını bana layık görmüş ve bana hediye etti. (Buradan sevgili Pınar’a muhabbetle selamlar!)

Kitabın içinde hikayelerden önce iki önemli metin daha var. Birincisi EAP ya ait olan 12 sayfalık ‘Yazmanın felsefesi’. Burada özellikle Kuzgun’un doğuşu ve gelişmesi üzerinden yazma işini nasıl yaptığını anlatmış. Çok hoş bir metindi. Hemen ardında ise ‘E.A. Poe üzerine’ başlıklı Charles Baudelaire’nin 16 sayfalık güzel, kesinlikle okunası bir metni var.

İlk hikayeye gelince kadar ki bu 43 sayfa okuyucuyu zaten epeyce yormuş oluyor. Bir sonraki kısma, yani hikayelere geçmek için biraz ara vermek iyi olacaktır. Kitaptaki 72 hikayeden ikincisi olan Berenice,  bence yazarın alamet-i farikasıdır. Bu nedenle yakınımdaki herkese Poe’yu bu hikaye ile tanıştırmak istedim. Her ne kadar küçük çocuklarımdan gizlice yetişkin yeğenlerime okutmak istedimse de, gecenin yarısından sonra gizlice, baş başa Berenice’i okurken bulmuştum onları. Ben şahsen ilk okuduğumda, en azından son çeyreğini tekrar okuma ihtiyacı duymuştum. 12 yaşındaki hemen anlamış durumu ama bir yaş küçüğünün biraz açıklamaya ihtiyacı olmuş. Edebiyata, gerilime ve de üçüncü sayfa gazete haberlerine çok düşkün bir çocuk olan abla (12) devamını okumaya çok hevesliydi ama henüz izin vermedim. Seneye belki diye düşünüyorum ama bazen çocukların benim zannettiğimden çok daha ileride olduklarını da fark ettiğim olmuyor değil.

 

Hikayelerin aynı lezzette olduklarını söyleyemeyeceğim. Fantastik olanları var, gerilim içerenleri var, yazarın bizzat zekasını döktürmek için yazdığını düşündüklerim var ama her birinde çok sayıda dip not düşülmüş. Dipnotların bir kısmı yazar, bir kısmı da ortalama bir okuyucunun kültür düzeyi düşünülerek çevirmen tarafından kaleme alınmış; tam 467 dip not. (Bu arada dipnotlara düşkünlüğümü bilenler de bilir hani.)

Hikayelerin bundan en azından 160-170 yıl önce yazıldığı da göz ardı edilmeden okunması gerekiyor tabii. Zamanın fantezilerinden aya yolculuk üzerine çok hoş bir hikaye var, ‘Hans Pfaal diye birinin benzeri görülmemiş serüveni’. Dipnotunda ise o zamanlar basında bu konuda sık sık tefrikalar çıktığını, uydurma aya yolculuk günlüklerinin bazen gerçek zannedilip ciddiye alındığını da öğreniyoruz.  EAP hikayelerinde sık sık zamanın medyasına da göndermelerde bulunuyor. ‘Bir Blackwood makalesi nasıl yazılır’ın ardından bir iki tane de Blackwood hikayesi yazmayı ihmal etmemiş sağ olsun.

Vakt-i zamanında Amerikalıların en önemli işlerinden birinin Rocky dağlarının ötesinin keşfi  olduğunu biliyordum ve bu minvalde birkaç metin de okumuştum. (Hatta gerçekten keşfi yapan ekibin (Lewis ve Clark)  rehberi olan Kızılderili kadının (Sacagawea) resmine de kendimi oldukça benzetmiştim.) Fakat bu konuda çok sayıda aslı olan ve olmayan günlük yayınlandığını da yine EAP dan öğrenmiş oldum. İyi de bunu öğrendikten sonra da ‘Julius Rodman’ın günlüğü- Kuzey Amerika’daki Rocky dağlarını geçen ilk uygar insanın anlatısı’ adlı hikayeyi nereye koyacağımı bilemedim. Bunlar gerçek miydi, EAP ‘nun kurgularından biri miydi?

Kitap çok büyük. Dolayısıyla tümünü okumak için insanın benim gibi çok zamanı olması gerekiyor. Fakat az zamanı olanlara da Berenice’in yanı sıra hiç değilse ‘Veba kralı’, ‘Kızıl ölüm7üm maskesi’ ve ‘Bir Kudüs öyküsü’nü okumalarını öneririm. 3.3.2011. Gülhanım Bayrak…

 

26.4.2011 tarihinde yazıldı..
Gülhanım BAYRAK

İsminiz
Puanınız
Yorumunuz
Kalan karatkter sayısı : 500
Yorumumu Gönder


Anasayfa | Ziyaretçi Yorumları | Galeri | İletişim         

  

NEVİN MERİÇ® 2011  RESMİ WEB SİTESİ |www.nevinmeric.com
Yayınlanan yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması  5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre (YASAKTIR) suçtur.