BENİM CUMHURİYETİM- EMİNE UŞAKLIGİL
0
Yorum
1490

kez okundu..

BENİM CUMHURİYETİM- EMİNE UŞAKLIGİL Everest Yay, İstanbul 2011 Emine Uşaklıgil'in Benim Cumhuriyet'im kitabı yakın tarihe dair bir çok konuyu içinde barındırıyor. Yakın tarih derken Osmanlı Devleti'nin son yılları; dede Yunus Nadi'nin hayatı ve anlatıları üzerinden yazılmış. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında da dede başrolde. Kitapta en çok anlatılan kişi Yunus Nadi zaten. Hem cumhuriyetin kuruluşuna gazetesiyle – İstanbul’daki gazetesini Ankara'ya taşır- iştirak ederek yanında bulunurken, adını Cumhuriyet olarak değiştirmesiyle de önemli. Bu anlamda Cumhuriyet kelimesi üzerinden hem devletin hem de gazetenin birlikte anlatıldığı bir kitap. Burada Yunus Nadi'nin çalışkanlığı kadar ileri görüşlülüğü de önemli bir o kadar aldığı risk. Tabi bunun getirisinin nemalarından da nasiplenecektir. Kitap hem devlet hem aile hem de gazetenin kuruluşundan bugünlere kadar ki serüvenini ortaya koymayı hedeflemiş. Bu düzenleme ilişkilerin içi çeliğinden kaynaklanmakta. Birde etrafına cami ağyarına mani olmayı hedefleme hali olsa gerek. Emine Uşaklıgil torun. Soy isminden de anlaşılacağı üzere baba dedesi Halit Ziya Uşaklıgil; Sarayda Padişahın yakınında görev yapar, baba Uşaklıgil'de yeni cumhuriyetin büyükelçileri arasındadır. Bu durum Emine Uşaklıgil'in çocukluk ve gençliğinin yurtdışında geçmesine neden olur. Üniversiteyi de Paris’te okuyarak eğitimini tamamlar. Nadir Nadi ve Doğan Nadi kardeşler cumhuriyet gazetesini birlikte yönetirler. Emine Uşaklıgil Doğan dayısının gazetecilik açısından daha iyi olduğunu yazar ve fakat Nadir dayısı hem büyüktür hem de Yunus Nadi gazeteyi karısına bırakıp vefat ettiğinden anneanne tartışmasız yönetimi Nadir Nadi'ye bırakır. Nadir Nadi de güçlü kalemdir ve Cumhuriyet ilkeleri olarak belirlenen prensiplere bağlı kalırlar. Emine Uşaklıgil yurtdışından gelip gazetelerde yazmaya başlayınca Cumhuriyette yazmasının daha uygun olduğuna karar verilir ve çalışmaya başlar ve 17 yıl devam eder çalışması. Gazetenin ilk günlerinden bu günlere nasıl gelindiği usta kalem tarafından bir bir anlatılır kitapta. Kitabın en dikkat çekici yanı, ülke medyasında söz sahibi olan bir çok kalemin ilk staj yeri gibidir sanki gazete. Gazete siyasetle aynı çizgide olmaya da özen gösterir. CHP yayın organı denmese bile o minvalde yazılar dikkat çekicidir. İktidarla ters düşmek işlerine gelmez. Solun bölünmesi Ecevit iktidarı, ve o dönemde sık sık yaşadığımız ihtilal ve muhtıralar da kitapta yerini alır. Ne var ki gazete o dönemlerde ülkenin aşmak zorunda olduğu darboğazlar, iktidar/Özal ve İlhan Selçuk'tan zarar görür. Uzun yıllar gazetede çalıştıktan sonra İlhan Selçuk gazete yönetimini ele alır ve genç kuşakların özellikle de Emine Uşaklıgil'in yeniliklerini pek de gerekli bulmaz, bir çoğu da başlamadan biter. Cumhuriyeti teknik anlamda yenilemek istediği bile uzun yıllar geciktirilir. Cumhuriyet bir aile şirketidir aynı zamanda. Beyler vefat ettikten sonra kadınlar yönetime hakim olur. Gerçi dayısının sağlığında da yengesiyle geçinmeye özel önem verir E. Uşaklıgil ama işler olacağına varır hanım yöneticiler anne de dahil kendisinin aleyhine oy kullanırlar. Böylece 17 seneden sonra cumhuriyete veda eder. Emine Uşaklıgil ailenin neden kendisine karşı olduklarını yazmaz kitapta ama aile içi çekişmeleri, ufak ufak olan depremleri yazar. Önce bir ayağı saraylı olan Ahmet Bey ile evlenir fazla devam ettiremeden boşanırlar sonra da Asaf Savaş Akat. Evliliği gazete ve aile içi çekişmeler sırasında fazla yıpranır boşanmaya bile vakit bulamadan bir İngilizle birlikte yaşamaya başlar. Bu arada kanserle mücadelede de başarılı olur; bütün yeme alışkanlıklarını değiştirerek... Oysa bu aile olarak tasvip edilmeyen bir durumdur ama her zaman bildiği gibi davranan Uşaklıgil, bundan da geri adım atmaz. Ve Özal ile değişen ekonomik düzen, ülkeye giren yabancı sermaye medya çalışanlarının ücretlerini alt üst eder. Asil Nadir bu süreçte devreye girer ve gazete daha fazla direnemez ... Yılların çalışanı, yöneticisi İlhan Selçuk hürriyete geçer, ‘Cumhuriyet okumuyorum çünkü cumhuriyet okuruyum’ başlıklı yazılar yazmaya başlar ve tirajı daha da aşağılara çeker. Mali işleri iyice bozulan gazete bir de tiraj sorunu yaşaması halledilemeyecek sorunların kapıda olduğunu gösterir. Kitap yazılanların belgelenmesi üzerine önemli bir çalışma bir çok bütün hatıratta olduğu gibi ben/nin kusursuzluğu hakim. Bu da yazılmayan eksik şeylerin de olduğunu izlenimi uyandırıyor. O anlamda bu boşlukları dolduran başka çalışmalara da ihtiyaç olduğu bir gerçek … Nevin Meriç 29.6.1914
30.6.2014 tarihinde yazıldı..
Nevin MERİÇ

İsminiz
Puanınız
Yorumunuz
Kalan karatkter sayısı : 500
Yorumumu Gönder


Anasayfa | Ziyaretçi Yorumları | Galeri | İletişim         

  

NEVİN MERİÇ® 2011  RESMİ WEB SİTESİ |www.nevinmeric.com
Yayınlanan yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması  5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre (YASAKTIR) suçtur.